|
|
37 26 |
echa konferencji w
This issue (37) of the forum "Kraj Utracony", as an exception, is partly (Part B) in English. There are two reasons for that:
The first - it was triggered by correspondence with a person of Polish origin, but not speaking Polish - Mr. Don Binkowski from USA, who attended the conference in Ann Arbor.
The second - in my opinion most of the discussions about Poland and Polish affairs is carried exclusively in Polish language - leaving the people, who do not understand it, in the dark or in the hands of still wide present communist propaganda, which has not language difficulties to spread.
As result, many honest people, including some scientists, are fed with one side information and become convinced that it "is the truth, only the truth, so let me God spread it further."
I don't like expressing my opinion in English. For me it is still not fully mastered language, with limited thereof forms of expression. It is my fourth language and I started learn it at the age of 48. However in some cases I can't avoid it. So I would like to express my apologies to the readers for possible fogginess and possible mistakes. Some of them I can see at second reading - but because my letters are already sent and are here only quoted - I must leave them to be "as they were".
NOTE: The most important is the part B. Howewer those of you who have a time and speak Polish are invited to read the part A first, to find how this discussion has been born.
Part A
initial correspondence about opinion of Mr Don
Binkowski, regarding
The Round Table Conference in Magdalenka
(1989) and in
(Some of the materials in this part are not displayed, avaiting approval of the
correspondent involved)
There was almost no public
information about Michigan Conference when it ended. So I, as the author of the
"KU" 31,
was pleased when I had received a letter:
1. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: Re:
Konferencja w
Date:
From: PONIECKA@aol.com
To: miroslaw@fullcomp.com.au
CC: jrbadura@hotmail.com
Panie Miroslawie,
Przesylam urywki z e-mailow od znajomego ktory byl na
konferencji w
meaning in English:
Dear Miroslaw,
I'm sending to you the fragments of the e-mail
received from the known to me person, who had attended the conference in
http://www.geocities.com/Athens/Aegean/4295/
Pozdrawiam,
Hania (Poniecka) Wojciechowska
-----------------------------------------------------------------------------------------
Did you know that the Pope blessed the Polish
Round Table discussion in
------------------------------
As to the Polish Round Table,
I did not attend all of the sessions and of course, I am not an expert
on Solidarnosc.
I was told by several people, including
Gebert, that the Conference could not have been held in
Both sides wanted to answer the extremists
that Solidarnosc "sold out" and "coompromised."
Looking back, it was the Round Table, not the
The U-M academics got the opportunity to be "internationalist," since they invited a Hungarian, a Chinese lady, and a Cuban to participate.
Michnik et al. were paid to come. I got the chance to meet Gebert and tooktwo photos with him. I ordered his "Midrasz." Does anyone monitor this?
-------------------------------
Here is my opinion. Checking APAP, I do
not believe that I have seen any statement from anyone who was in
Until I reviewed the brief, simplified
summaries in George Sanford and Adriana Gozdecka-Sanford, "Historical
Dictionary of
The Poles and Polonia owe the
publicizing that the Polish Round Table
precipitated the collapse of Communism not only in
Because the Round Table negotiated an election which Solidarity won, it split Solidarnosc because of conflicting personal ambitions. Andrzej Gwiazda, p. 81, Stefan Jurczyk, p. 95, and other Solidarnosc activists opposed the negotiations and Wieslaw Chrzanowski refused to participate, p. 49. Evidently, some of these individuals and their supporters remain in opposition right on today to the Round Table and its successes. In effect, they do not want their competitors to capitalize on the success of the Polish Round Table.
Since I did not attend all of the sessions, K. Gebert may have been echoing what others already stated, "Everyone at the 1989 Round Table was a Pole and considered the interests of Polska, at least from their perspective."
Now Bishop Orszulik actively participated in the negotiations, p. 141. However, current Bishop Dembowski and other priests acted as observers providing catalysts to maintain the negotiations. At the Conference, Dembowski insisted that Christians must love their enemies and that the Church has no enemies. Others may disagree with the Church but he insists that the message of Christianity remains the gospel of love.
Most, like myself,
did not know that the negotiations started in August 1988 and continued through
6 February and
Michael Kennedy, the U-M initiator, has written, "Professionals, Power, and Solidarity in Poland," (Cambridge: Cambridge University, 1991), probably thought that some of the participants at Magdalenka would reveal more information but Jaruzelski and Kiszczak, who wrote a book in 1991 not telling much, did not appear. Rakowski defended them as much as he could but probably did not present new information.
Again, the Polish Round Table is but another
shining example of how the Poles do not publicize their achievements.
Regardless of tactics, how can anyone, at any time, feel anything other than
the ultimate freedom of
Don Binkowski
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Above letter, together with enclosed in it opinion of Mr. Binkowski, triggered several of my comments, exchanged between me and Mrs. Poniecka in the following letters. Those comments, delivered on my request to Mr. Binkowski, led to the direct correspondence between us, at the start of which I had declared the intention to publish it. It is published in part B. My last comments in that correspondence were made in part B of this issue of "Kraj Utracony" (as the thread following the discussed items), and it's URL address mailed to my Correspondent at the moment of the publication, together with relevant information.
Note: The following letters are
placed in the thread order of the correspondence. This order, due to the time
differense between
2. -------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: Re:
Konferencja w
Date: Wed,
From: Miroslaw Krupinski <miroslaw@fullcomp.com.au>
Organization: consulting engineer
To: PONIECKA@aol.com
References: 1
Pani Haniu, Dziekuje za ten list i przeslana relacje. List pana Binkowskiego
jest dla mnie bardzo smutny - dowodzi ze ta pelzajaca propaganda postkomunistow
w jakiejs tam mierze robi swoje. Bo ten list napisany jest w calosci wlasnie
jezykiem owej konferencji, na ktorej przedstawiano fakty w ten wlasnie sposob.
Oczywiscie trudno mi jest miec zal do autora listu, ktory w dobrej wierze
przyjmuje co mu po polsku mowia. Aby zrozumiec calosc, trzeba znac istote i
spoleczne
skutki wydarzen w Magdalence AD '89.
( irrelevant text removed)
Serdecznie pozdrawiam
Mirek
--
Miroslaw M. Krupinski
http://worf.albanyis.com.au/~matuzal/index.htm
http://www.fullcomp.com.au/~miroslaw/KRAJ_UTRACONY.htm
3.---------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: Re: Konferencja w
Date:
From: PONIECKA@aol.com
To: miroslaw@fullcomp.com.au
In a message dated
miroslaw@fullcomp.com.au writes:
Panie Mirku,
> List pana
> Binkowskiego jest dla mnie bardzo smutny
- dowodzi ze ta pelzajaca
> propaganda postkomunistow w jakiejs tam
mierze robi swoje. Bo ten list
> napisany jest w calosci wlasnie jezykiem
owej konferencji, na ktorej
> przedstawiano fakty w ten wlasnie
sposob.
Wedlug p. Binkowskiego, bylo tam wiecej osob z Solidarnosci, niz z C.P. (Communist Party). Ciekawa jestem, czy byly osoby na konferencji ktore mialy doswiadczenie podobne do Pana? Ich relacja bardziej by sie liczyla--naprzyklad, ta grupa ktora zalozyla witryne "Not Welcome." Dlatego dziwne jest, ze narazie nie ma o tej konferencji zbyt wiele informacji, chyba ze cos pozniej ukaze sie w Gazecie Wyborczej, itp.
> Oczywiscie trudno mi jest
> miec zal do autora listu, ktory w dobrej
wierze przyjmuje co mu po
> polsku mowia.
P. Binkowski nie mowi po polsku. Czasami, jesli znajdzie cytat, to wiem ze stara sie przetlumaczyc mozolnie za pomoca slownika (zreszta, ja rowniez :). Napisal mi kiedys, ze bardzo zaluje ze nie nauczyl sie jezyka polskiego.
(Prawdopodobnie na konferencji byly natychmiastowe tlumaczenia na angielski, ale to tez zalezy duzo od sprawnosci tlumaczy.)
> Aby zrozumiec calosc, trzeba znac
istote i spoleczne
> skutki wydarzen w Magdalence AD '89.
Zgadzam sie! Pan te wszystkie detale zna, z bliska. My widzielismy to z daleka w wielkim uproszczeniu, a p. Binkowski uwaza ze to jest ogromny sukces Polakow, obalenie komunizmu. Nie znam tej ksiazki, o ktorej on pisal w e-mailu, ale w jezyku angielskim na ten temat prawdopodobnie niema za duzo ksiazek.
( irrelevant text removed)
> Czy ten list p.Binkowskiego jest jego
wypowiedzia publiczna czy tez
> prywatna i zostal Pani/mnie przeslany w
zaufaniu?
Wlasciwie napisal do mnie prywatnie, a informacje przekazalam Panu bo wiedzialam ze Pan (i p. J. Badura) byliscie bardzo przejeci ta konferencja, po swoich przezyciach w systemie komunistycznym.
( irrelevant text removed)
Pozdrawiam,
Hania
4. ---------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: Re: Konferencja w
Date: Thu,
From: Miroslaw
Krupinski <miroslaw@fullcomp.com.au>
Organization: consulting engineer
To: PONIECKA@aol.com
References: 1
Pani Haniu,
> Wedlug p. Binkowskiego, bylo tam wiecej
osob z Solidarnosci, niz z C.P.
> (Communist Party). Ciekawa jestem, czy byly
osoby na konferencji ktore mialy
> doswiadczenie podobne do Pana? Ich relacja
bardziej by sie
> liczyla--naprzyklad, ta grupa ktora zalozyla
witryne "Not Welcome." Dlatego
> dziwne jest, ze narazie nie ma o tej
konferencji zbyt wiele informacji, chyba
> ze cos pozniej ukaze sie w Gazecie Wyborczej,
itp.
Nie wiem kto tam w koncu byl - nie dotarla do mnie zadna lista obecnosci. Ta przedostania, publikowana przez Uniwersytet, poza Bujakiem nie zawierala zadnych solidarnosciowcow. Dla wyjasnienia - takie osoby jak Geremek, Kuron, Michnik, i wielu innych nigdy dzialaczami Solidarnosci nie byli. To byli "doradcy", ktorzy przy ognisku Solidarnosci piekli swoja wlasna pieczen (i w koncu upiekli).
> P. Binkowski nie mowi po polsku. Czasami,
jesli znajdzie cytat, to wiem ze
> stara sie przetlumaczyc mozolnie za pomoca
slownika (zreszta, ja rowniez :).
> Napisal mi kiedys, ze bardzo zaluje ze nie
nauczyl sie jezyka polskiego.
To jest wlasnie wyjasnienie jego postawy (ref: jego list). Nie jest w stanie sledzic spraw polskich, a docieraja do niego tylko materialy propagandowe postkomunistow - ktore sa tlumaczone na angielski. ta akcja angielskojezycznych wystepow i tlumaczen zaczela sie bardzo wczesnie. Komiwojazerami komunizmu byli i Jaruzelski i Kiszczak (+ wielu innych), wedrujacy po swiecie z odczytami i referatami. A swiat te bajdy lykal jak tuczona ges kluski.
> > Aby zrozumiec calosc, trzeba
znac istote i spoleczne
> > skutki wydarzen w Magdalence AD
'89.
>
> Zgadzam sie! Pan te wszystkie detale zna, z
bliska. My widzielismy to z
> daleka w wielkim uproszczeniu, a p. Binkowski
uwaza ze to jest ogromnysukces
> Polakow, obalenie komunizmu. Nie znam tej
ksiazki, o ktorej on pisal w
> e-mailu, ale w jezyku angielskim na ten temat
prawdopodobnie niema za duzo
> ksiazek.
Fakt. A wiekszosc tych co sa reprezentuje postkomunistow. Bo w propagandzie zagranicznej byli wyspecjalizowani, mieli (i maja) dyplomatow, tlumaczy i srodki. A swiat sie budzi dopiero wtedy kiedy z postkomunistycznego jajka wylega sie Bazyliszek typu Miloszewicz.
( irrelevant text removed)
--
Miroslaw M. Krupinski
http://worf.albanyis.com.au/~matuzal/index.htm
http://www.fullcomp.com.au/~miroslaw/KRAJ_UTRACONY.htm
5. ---------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: p. Binkowski + re: "okrezna droga"
Date:
Fri, 23 Apr 1999 08:38:17 +0800
From:
Miroslaw Krupinski <miroslaw@fullcomp.com.au>
Organization: consulting engineer
To: PONIECKA@aol.com
References: 1
Pani Haniu,
( irrelevant text removed)
Ale jak Pani znajdzie nizej - w mojej ocenie "sytuacji" p. Binkowskiego zaszla pewna zmiana, ktora czyni nieaktualnym moje wczesniejsze stwierdzenie:
> > List pana
> > Binkowskiego jest dla mnie bardzo
smutny - dowodzi ze ta pelzajaca
> > propaganda postkomunistow w jakiejs
tam mierze robi swoje. Bo ten list
> > napisany jest w calosci wlasnie
jezykiem owej konferencji, na ktorej
> > przedstawiano fakty w ten wlasnie
sposob.
Przejrzalem witryne p. Binkowskiego i doszedlem do wniosku iz nie jest on biednym, nieswiadomym i manipulowanym przez postkomunistow czlowiekiem. Jest on raczej czynnym prokomunista, popierajacym zarowno komunizm jak i uratowanych nieuczciwym porozumieniem w Magdalence komunistow. Jego sympatia do komunistow jest oczywista i ta sympatia sklanie go do przedstawionych przychylnych im opinii opinii. Nie wiem czy ta sympatia powstrzymuje go od zapoznania sie z mogacymi ja podwazyc faktami, czy tez ignoruje on te znane sobie fakty, ktore do tych przyjaznych ocen nie pasuja.
Najlagodniejszym wytlumaczeniem tego moze byc fakt iz komunizm widziany z
bezpiecznego USA jast inny niz ten widziany z rosyjskich gulagow czy polskich
wiezien czy tez przez polskich robotnikow mordowanych na ulicach swoich miast.
Najgorszym wytlumaczeniem moze byc iz taka postawa i takie dzialanie jest dla
niego w sposob wymierny korzystne. Nie potrafie ocenic, ktore z tych tlumaczen
jest blizsze prawdy. Dodam tylko iz teoria komunizmu, studiowana w zaciszu
naukowych gabinetow wyglada znacznie inaczej niz jego praktyka. Podobnie jak
inaczej wygladaja komunistyczni komiwojazerowie wdzieczacy sie do Zachodnich
sluchaczy od tych samych komunistow terroryzujacych latami wlasne
spoleczenstwo.
Mysle iz moje przekonywanie p. Binkowskiego nie bedzie skuteczne. Co wiecej
lektura moich archiwalnych numerow "KU" (po ich ewentualnym
przetlumaczeniu przez kogos) reprezentuje calosc moich pogladow na te sprawe -
i jest znacznie obszerniejsza niz jakakolwiek biezaca
korespondencja.
Jezeli uzna Pani za wskazane przekazanie mu tego listu w oryginale lub tlumaczeniu - nie mam do tego zastrzezen. Jak juz wspomnialem - powod jego postawy nie jest mi znany, ale ja jako znajacy ten system od podszewki i niejako z autopsji - mam o nim (systemie) opinie zupelnie przeciwna. I zapewne po czesci z tego powodu rowniez przeciwna, wysoce negatywna, opinie o wydarzeniach w Magdalence w roku 1989 i ich wplywie na obecna sytuacje w Polsce, ktora ma wciaz wiele czarnych i czerwonych plam.
Jezeli Pani przekaze, jak sugeruje, ten list p. Binkowskiemu - uprzejmie prosze uprzedzic go iz nie traktuje tej korespondencji jako prywatnej - stad zarowno moje jak i jego listy sa otwarte do dalszej publikacji.
Prosze nie traktowac tej "kategorycznej" formy powyzszego jako adresowanej do Pani - ja ja adresuje do napotkanej sytuacji, ktorej poczatkowo nie zrozumialem.
Serdecznie pozdrawiam i naprawde dziekuje za wszelkie informacje dotyczace
Ann Arbor. Ze swojej strony - jako ocene w temacie moge jedynie polecic archiwum
"Kraju Utraconego", gdzie jest dosyc duzo na ten temat. Kilka moich
wypowiedzi tamze jest prymitywnie glupawych,
ale i te oddaja istote moich pogladow.
Jest rowniez troche w moich ofertach ksiazkowych ("Zaulki Zbrodni"
i "Zaulki Prawa"), dostepnych z "index.htm" (URL nizej).
Ale to dlugie czytanie - wiec choc nie wierze w Pani trudnosci z jezykiem
polskim (Pani listy jezykowo i stylistycznie sa bardzo dobre)- nie bardzo
wierze abym Pania w te wszystkie materialy wpedzil. A szkoda, bo po
przeczytaniu calosci ten obraz powinien sie zarysowac dosyc wyraznie.
Mirek
--
Miroslaw M. Krupinski
http://worf.albanyis.com.au/~matuzal/index.htm
http://www.fullcomp.com.au/~miroslaw/KRAJ_UTRACONY.htm
6. ----------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: Re: p. Binkowski + re: "okrezna droga"
Date: Thu, 22 Apr 1999 23:36:49 EDT
From: PONIECKA@aol.com
To: miroslaw@fullcomp.com.au
In a message dated 4/22/99 5:33:22 PM Pacific Daylight Time,
miroslaw@fullcomp.com.au writes:
( irrelevant text removed)
> Przejrzalem witryne p. Binkowskiego i
doszedlem do wniosku iz nie jest
> on biednym, nieswiadomym i manipulowanym
przez postkomunistow
> czlowiekiem. Jest on raczej czynnym prokomunista,
popierajacym zarowno
> komunizm jak i uratowanych nieuczciwym
porozumieniem w Magdalence
> komunistow.
Zapytalam sie przed chwila mojego ojca, co o tym sadzi, poniewaz rozmawial z p. Binkowskim kilka razy. Uwaza, ze nie jest on komunizujacy, ale moze jest socjalista.
( irrelevant text removed)
> Nie potrafie ocenic, ktore z tych tlumaczen
jest blizsze
> prawdy. Dodam tylko iz teoria komunizmu,
studiowana w zaciszu
> naukowych gabinetow wyglada znacznie
inaczej niz jego praktyka.
Zgadzam sie! Ale jak to wytlumaczyc profesorom ktorzy siedza sobie wygodnie w bibliotece i pykaja z fajeczki, zadumani nad losem ludzkim i filozofia zycia.
Jeszcze nie otrzymalam odpowiedzi od p. Binkowskiego ( irrelevant text removed). Polecilam artykuly w Pana witrynie ktore sa napisane po angielsku.
( irrelevant text removed)
Pozdrawiam,
Hania
7. ----------------------------------------------------------------------------------------------
Subject: Re: p. Binkowski +
re: "okrezna droga"
Date:
Fri, 23 Apr 1999 18:54:50 +0800
From:
Miroslaw Krupinski <miroslaw@fullcomp.com.au>
Organization: consulting engineer
To: PONIECKA@aol.com
References: 1
No to zawijam rekawy i zabieram sie, Pani Haniu, za odpowiadanie:
(non related text removed)
> > Najlagodniejszym wytlumaczeniem
tego moze byc fakt iz komunizm
> > widziany z bezpiecznego USA jast
inny niz ten widziany z rosyjskich
> > gulagow czy polskich wiezien czy
tez przez polskich robotnikow
> > mordowanych na ulicach swoich
miast.
> Tak jest!!!! Zimna wojna byla czarno-biala.
Nie moglismy jej ogladac na
> biezaco w TV.
Nawet w czasie zimnej wojny Alianci retuszowali sprawki Rosji i komunistow -
aby nie tlumaczyc sie z wspolnictwa w klamaniu o Katyniu, w oddaniu Europy
Wschodniej Stalinowi, w oddaniu temuz Stalinowi na pewna smierc rosyjskich POW
z niemieckich obozow. Teraz te wszystkie
fakty sa znane, choc traktowane jako zamierzchla i nie wymagajaca wspominania
przeszlosc. A w okresie alianckiego alibi dla komunistow rosly rzesze
sympatykow tegoz komunizmu - tak jak rosl, zdala od faktow i zbrodni Mr.
Binkowski. Totez ja uznaje iz nie jest wylacznie jego wina iz stal sie rozowy.
Jest to wina tej cieplarni w ktorej wyrosl. Ale jako czlowiek inteligentny
powinien byc w stanie dotrzec do faktow teraz, kiedy sa znane, zamiast udzielac
alibi w oparciu o wlasna nieswiadomosc.
(non related text removed)
Pozdrowienia.
Mirek
8. OCENA PRZEBIEGU KONFERENCJI
PRZEGLAD POLSKI
Tygodniowy Dodatek Literacko-Spoleczny NOWEGO
DZIENNIKA
Redaguje Julita Karkowska
Adres redakcji:
333 West 38th Street
New York, NY 10018-5599
tel 212-594-2266 wew. 36
fax 212-594-2383
e-mail: julita@dziennik.com
-------------------------------------------------------------------------------------------------
"PRZEGLAD POLSKI" z dnia , 23 kwietnia 1999 -- str. 1-2, donosi:
AUTORZY:
J. Pawel Gieorgica - jest profesorem politologii i zajmuje sie badaniami
stosunkow wladzy. W 1980 r. podpisal karte zalozycielska Solidarnosci na
wydziale dziennikarstwa i nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Byl
ekspertem strony rzadowej przy stoliku politycznym w czasie obrad
"okraglego stolu." Do kwietnia 1999 r. byl dyrektorem Centrum
Partnerstwa Spolecznego
"Dialog."
Bronislaw Misztal - jest profesorem socjologii politycznej na The Catholic University of America w Waszyngtonie i Uniwersytecie Jagiellonskim oraz publicysta Rzeczpospolitej. W 1980 r. podpisal karte zalozycielska Solidarnosci w Instytucie Filozifii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.
---------------------------------------------------------------------------------------------------
Mity "Okraglego Stolu"
Na zorganizowana staraniem prof. Michaela Kennedy'ego z Uniwersytetu w
Ann Arbor (Michigan) konferencje upamietniajaca dziesieciolecie zakonczenia
obrad "okraglego stolu" i osiagniecia ugody politycznej pojechalismy
przysluchiwac sie w milczeniu, bowiem scenariusz spotkania dzielil uczestnikow
na dwie kategorie - tych, ktorzy przemawiali ex cathedra i tych, ktorzy mogli
sluchac gloszonych zza pulpitu lamentow i przechwalek. Moglismy wymieniac uwagi
majac inna perspektywe na odgrywajaca sie przed nami akcje, bowiem przed
dziesiecioma laty jeden z nas obserwowal wydarzenia zza Atlantyku, a drugi
byl ekspertem bioracym czynny udzial w spotkaniach.
Nie ulega watpliwosci, ze dzisiaj Polacy mieszkaja w domu, ktory zostal
zbudowany -- przynajmniej w czesci -- w wyniku tamtych porozumien. W
konferencji wzieli udzial niektorzy architekci i niektorzy wykownawcy projektu
sprzed dziesiecu lat. Ale zabraklo w Ann Arbor dwoch zasadniczych strategow,
ktorzy -- kazdy z innej pozycji -- stali jakby z tylu, ale ktorych dzialania i
decyzje faktycznie byly czynnikiem sprawczym. Wojciecha
Jaruzelskiego i Lecha Walese historia obdarzyla potem w tej kolejnosci,
fotelem prezydenckim nie tyle dla ich osobowosci, kalibru czy zdolnosci
prowadzenia nawy panstwowej, ile dla ich wczesniejszej roli w negocjacjach.
Zabraklo tez innych konstruktorow wydarzen, odpowiedzialnych za dynamike dyskusji, za obsade poszczegolnych grup roboczych oraz za polityczne menu debat: Czeslawa Kiszczaka historia nie nagrodzila funkcja pierwszego premiera pougodowego rzadu; zastraszony pohukiwaniami oszolomow po obu stronach Atlantyku nie przybyl on na obrady; zas Bronislawowi Geremkowi, ktoremu przypadla pozniej historyczna rola w tworzeniu podwalin nowego systemu parlamentarnego, zapewne w zwiazku ze zblizajacym sie szczytem NATO w Waszyngtonie, rozniez nie udalo sie przyjechac do Ann Arbor. Nie dojechal tez Tadeusz Mazowiecki, a Jozefa Czyrka nikt juz dzisiaj nie pamieta.
Bioracych udzial w konferencji uczestnikow "okraglego stolu" podzielono wedlug linii demarkacyjnej na zwyciezonych i zwyciezcow. Od tamtych wydarzen minelo juz dziesiec lat, wyroslo nowe pokolenie, dla ktorego bohaterowie z 1989 roku naleza do prehistorii. Tymczasem kilkakrotnie wymienily sie ekipy polityczne, padly dawne koalicje, zawiazaly nowe, a wielu uczestnikow znalazlo sie poza polityczna wielka gra.
W zwiazku z brakiem planu, wedlug ktorego przystapiono wowczas do wznoszenia nowego ladu politycznego, na konferencji w Ann Arbor dokonywano indiwidualnej obrony mitu "okraglego stolu", a prawie kazdy mowca sugerowal, iz to on wlasnie w swojej dalekowzrocznosci zbudowal podwaliny dla projektu, ktorego dzisiaj historia nie chce docenic i ktory, w swiadomosci ulicznej, obarczany jest zarzutami potajemnych umow.
Konferencja, podobnie jak grecki teatr, byla wiec scena dla aktorow,
pozwalajaca na wyciagniecie z szaf starych masek i przystapienie do
odegrania rol, co do ktorych chcieliby nas przekonac, iz byly autentycznymi
dzialaniami. W ten sposob przysluchujacy sie obradom obejrzeli wcielone na ich
uzytek mity. Mity przegranych i wygranych. Oto kilka z nich.
MITY PRZEGRANYCH
Lament i nostalgia
1) System komunistyczny nie byl "skonczony" w momencie przystapienia do "okraglego stolu", a jego rzecznicy nie padli na kolana przed nacierajaca grupa Solidarnosci. System gospodarczy oraz przemoc polityczna realizowane przez aparat panstwowo-partyjny nie siegnely jeszcze w 1989 roku swoich krancowych mozliwosci, a jedynie troska o dobro narodu spowodowala, iz "stara wladza" dopuscila do glosu nowa elite. Przyklady Kuby i Wietnamu oraz Korei Polnocnej wskazuja, ze komunizm moze trwac takze w pewnej izolacji politycznej i gospodarczej. Zmiana systemowa, jaka nastapila na swiecie, znana pod nazwa "negocjowanego upadku komunizmu" powinna wiec zostac przypisana, zdaniem aktorow owczesnych wydarzen, wlasnie im (Mieczyslaw Rakowski i Stanislaw Ciosek).
2) Partyjni reformatorzy uprzedzili w swoich dzialaniach komunistyczny "beton" i wcielili w zycie humanitarny scenariusz, ale powinnismy pamietac, iz rownoczesnie istnieli aktorzy polityczni, ktorych pomyslowosc obejmowala scenariusze dramatyczne, oparte na przemocy i uzyciu wojska. Gdyby taki scenariusz byl realizowany Polska bylaby dzisiaj krajem zrujnowanym, jak Jugoslawia czy Bialorus (Rakowski).
3) Umowy "okraglego stolu" byly jeno ukoronowaniem wczesniejszych, glebokich i w istocie swoich liberalizujacych przemian realizowanych przez rozmaite komunistyczne ekipy, poczynajac od Gomulki, ktory zdaniem wystepujacych w Ann Arbor "aktorow" byl wielkim oredownikiem idei wolnosci i suwerennosci Polski, przez Moczara, a konczac na Rakowskim ktory otworzyl i zalegalizowal prywatna przedsiebiorczosc i "dal" ludziom paszporty. W ten sposob strukturalne przemiany zaczely sie wczesniej, a Polska byla juz na wasciwym kursie ku sukcesowi gospodarczemu i politycznemu od wielu lat (Rakowski i Adam Michnik).
4) Komunistyczne ekipy rzadzace Polska w latach osiemdziesiatych nie byly ulubiencami moskiewskiej elity politycznej i swoje liberalizujace dzialania podejmowaly w smialej opozycji do plynacych z ZSRR dyrektyw. Ten smialy sprzeciw nie zostal doceniony przez historie (Rakowski i Janusz Reykowski).
5) Likwidacja partii komunistycznej (PZPR) byla rowniez aktem dobrej woli i nie zostala podyktowana wzgledami koniunkturalnymi, ale wynikala z checi otwarcia przestrzeni politycznej dla innych grup (Reykowski i Ciosek).
6) Likwidacja partii i jej kierowniczej roli w spoleczenstwie pozostawila
szerokie rzesze aktywnych dzialaczy w sytuacji poszkodowanych, wylaczajac ich
poza nawias zycia spolecznego i sprowadzajac do podrzednej pozycji obywateli
drugiej kategorii w panstwie, ktorym kiedys wladali. Jest to akt dziejowej
niesprawiedliwosci, odebrany z rak dawnych opozycjonistow, ktorym trafil sie
wygrany los na loterii wladzy politycznej (Rakowski i Kiszczak (w liscie).
MITY WYGRANYCH
Rycerskosc i szlachetnosc
1) System komunistyczny byl juz skonczony we wczesnych latach 80, i jedynie Solidarnosc, a potem wprowadzony przez wladze wojskowe stan wojenny zmobilizowaly panstwo, ktore nie bylo juz w stanie sprawowac wladzy. Opozycja solidarnosciowa praktycznie wyswiadczyla przysluge historyczna swoim niegdysiejszym przeciwnikom, przyjmujac odpowiedzialnosc za wladze i zapewniajac tolerancje dla dawnych przesladowcow wedlug zasady "amnestia tak, amnezja--nie" (Adam Michnik).
2) Solidarnosciowi kompromisowi politycy uprzedzili w swoich dzialaniach zwiazkowa ekstreme, ktora w zanadrzu miala przygotowana bardziej radykalna polityke sprzeciwu przy uzyciu srodkow przemocy i gotowa byla anulowac wynki wyborow, wyprowadzic ludzi na ulice i rozpoczac zorganizowane zamieszki (Zbigniew Bujak).
3) Umowa "okraglego stolu" byla ukoronowaniem przynajmniej trzynastu lat wczesniejszych dzialan opozycyjnych, zmierzajacych do pokojowej przebudowy systemu politycznego w Polsce. W tym sensie rokowania w 1989 roku objely najbardziej historycznie ku temu predestynowane srodowiska opoycyjne (Michnik).
4) Likwidacja partii komunistycznej odbyla sie na zasadach szczegolnie korzystnych dla nomenklaturowej administracji, ktorej nie tylko nie stala sie zadna krzywda, ale ktora wyszla z tych przemian wzmocniona jako klasa polityczna i jako grupa ekonomiczna. Bylo to wynikiem pewnej politycznej niefrasobliwosci ze strony przywodcow solidarnosciowych, ktorzy, gdyby byli bardziej przewidujacy, powinni zadbac o to, by SdRP wyszla z tych przemian znacznie slabsza (Grazyna Staniszewska).
5) Rekonfiguracja polskiej sceny politycznej po 1989 roku byla wypadkowa naturalnie i swobodnie sie ksztaltujacych sil oraz powolnego odzyskiwania rownowagi przez spoleczenstwo, ktore wybralo najlepsza opcje polityczna (Aleksander Kwasniewski)
6) Zmiana systemowa, jaka nastapila w wyniku negocjacji, wplynela na
radykalne polepszenie sytuacji politycznej i ekonomicznej przewazajacej czesci
spoleczenstwa, w tym takze bylych dzialaczy komunistycznych, ktorym nie stala
sie zadna krzywda (Jan Litynski).
GLOSY NIEZALEZNE
Niechciane konsekwencje ludzkich dzialan
1) Kierunek przemian politycznych i gospodarczych, znany pod nazwa transformacji systemowej, nie byl zamierzonym rezultatem rokowan. "Nie tak mialo byc" (Lech Kaczynski).
2) Przejecie wladzy przez opozycje nastapilo w sytuacji oslabienia politycznego srodowisk solidarnosciowych, ktore faktycznie byly juz tylko mizerna atrapa i ktore nie byly przygotowane do wylonienia kadry politycznej panstwa (Kaczynski, Staniszewska).
3) W wyniku wprowadzenia systemu wolnorynkowego nastepilo zubozenie dwoch
podstawowych wielkich klas spolecznych--chlopstwa i wielkoprzemyslowych
robotnikow, ktorzy stali sie zbiorowa ofiara kapitalizmu (abp Alojzy Orszulik).
4) Umowy "okraglego stolu" wyeliminowaly znaczace srodowiska polityczne, ktore nie byly gotowe do ugody z komunistami i ktore w wyniku tego, iz zostaly poza nawiasem parlamentarnych ukladow, do dnia dzisiejszego nie sa w stani skonsolidowac swoich pozycji i programow (prof. Wieslaw Chrzanowski).
5) W wyniku negocjacji nastapil nierowny rozdzial wladzy, co nie bylo ani intencja strony komunistycznej, ani intencja strony solidarnosciowej (Kaczynski).
6) Wydawanie dzisiaj sadu o osiagnieciach "okraglego stolu"
jest zdecydowanie
przedwczesne, albowiem uplynelo jeszcze zbyt malo czasu, by ocenic jego
wplyw na historie Polski (Staniszewska).
7) Posierpniowy system polityczny osiagnal juz parametry krancowe i wkrotce nie bedzie mogl dalej funkcjonowac (Kaczynski).
W kilka dni po konferencji probowalismy w dlugiej rozmowie ustalic, czego w obradach tej konferencji nam braklo. Przede wszystkim nie dowiedzielismy sie, jakie byly faktyczne interesy stron. Byli przywodcy komunistyczni nie napisali jeszcze o swoich prawdziwych intencjach ani tez nie opublikowali dziennikow, z ktorych wnikliwy badacz dowiedzialby sie o ich rzeczywistych motywach czy pomyslach na rozwiazanie sytuacji w Polsce lat 80. Byc moze takie wspomnienia nigdy juz nie powstana, byc moze ujawnienie ich stalobysie niepotrzebna sensacja. Zabraklo na konferencji takze reprezentacji owczesnych legalnych zwiazkow zawodowych (w osobie Alfreda Miodowicza), ktora to strona byla opozycyjna zarowno w stosunku do sil komunistycznych, jak i do sil solidarnosciowych.
"Okragly stol" byl, naszym zdaniem, jednym wielkim
protoparlamentem, na ktorym debatowano o przyszlym ustroju politycznym Polski
oraz sposobach stopniowego dochodzenia do takiego ustroju. Slowo
"ewolucyjnosc" bylo w czasie rozmow kluczem, ktorym sie poslugiwali
jego uczestnicy, a pojecie terapii szokowej jako rewolucyjnej zmiany ustroju
bylo nieobecne w slowniku okraglostolowym. Przyczyn tej hipokryzji konferencja
w Ann Arbor nie odkryla. Opozycja solidarnosciowa nie byla w trakcie obrad
przed dziesiecioma laty ani taka smiala, ani silna ani otwarta, co do
programu i artykulacji swoich celow. W ten sposob przy "okraglym
stole" zeszly sie dwie slabe sily polityczne, z ktorych kazda uwazala sie
za potege i skrzetnie ukrywala przed adwersarzem swoje ewidentne slabosci. Dla
dzisiejszego obserwatora tych wydarzen czy dla badacza stosunkow politycznych
istotne jest wszakze, jak to sie stalo, ze jedna strona byla w stanie
skuteczniej je skryc.
Czy "okragly stol" byl potrzebny jako instytucja polityczna? Dzisiaj trudno udzielic na to pytanie odpowiedzi. Uczestnicy konferencji w Ann Arbor usilowali stworzyc wrazenie, ze brali udzial w czyms niezwyklym, wyjatkowym, bez czego dzisiejsze losy swiata wygladalyby zgola inaczej. Przedstawiciele nomenklatury komunistycznej oparcie powtarzali malo przekonujacy mit, iz bez ich dobrej woli nie byloby niepodleglej i demokratycznej Polski. Przedstawiciele opozycji solidarnosciowej wskazywali, iz bez nich Polska albo splynelaby krwia, albo ciagle tkwila jeszcze w okowach komunizmu.
Tymczasem nie mozna w powazny sposob
wykluczyc hipotezy, iz rozpad komunizmu
postepowalby jednak w sposob ciagly, poczynajac
od NRD, a konczac na ZSRR, obejmujac po drodze autorytarna Rumunie i sztucznie
posklejana przez Tito Jugoslawie, zas Polska, na skutek strukturalych napiec i
tak znalazlaby sie w nurcie przemian. Nikt z uczestnikow konferencji nie zadal
sobie trudu przeprowadzenia takiej analizy. Nikt tez nie zadal pytania o to,
jak wygladalby polski krajobraz polityczny, gdyby do negocjacji nie doszlo. Ani
strona komunistyczna, ani strona solidarnosciowa nie chce uznac, ze bez
nich i tak doszloby w koncu do zawalenia sie
porzadku komunistycznego i do rozszerzenia formuly reprezentacji interesow
politycznych, byc moze daleko wychodzacej poza obecny uklad koalicyjny.
Konferencja nie naswietlila takze mechanizmow, ktore doprowadzily do wydobycia z niebytu wybranych przedstawicieli opozycji, nadajac status i autorytet osobom, ktorym uprzednio odmawiano podstawowych praw obywatelskich. Okazalo sie, ze zaproszeni uczestnicy "okraglego stolu" nie chcieli lub nie potrafili powiedziec prawdy o dynamice wydarzen sprzed dziesieciu lat.
Politycy z reguly maja pamiec zawodna i selektywna, a jezyk ostrozny.
Jednakze na konferencji zabraklo takze agresywnych prowadzacych dyskusje,
ktorzy potrafiliby sklonic politykow do powiedzenia tego, co akurat pragneliby
ukryc. Amerykanska kultura politycznych spotkan dyskusyjnych przypomina na ogol
tzw. wolnoamerykanke, gdzie publicznosc lub reprezentujacy ja dziennikarze
przygwazdzaja uczestnikow i przypalaja ich na roznie pytan. W Ann Arbor
panowala jednak typowo wschodnioeuropejska kultura polityczna, a dwoch
dziennikarzy (Maciej Wierzynski i Jacek Zakowski) bezradnie
przymilalo sie do politykow, zapominajac o publicznosci.
Dwaj Amerykanie prowadzacy dyskusje (Brian Porter i David Ost) zdumiewali serwilizmem i prowincjonalnoscia wobec podium i smiali sie sami ze swoich dowcipow.
Zalosnie wypadly tez trzy kolejne wystapienia Mieczyslawa Rakowskiego, ktorego wizerunek odwaznego intelektualisty z lat 60. zostal przycmiony przez intelektualna nieporadnosc i niezdolnosc do syntetycznego spojrzenia na historie. Jest jakims paradoksem historii, ze czlowiek, ktory przez dziesieciolecia utozsamiany byl z postepowa mysla reformatorska, u schylku swojej kariery przemawia jezyiem "partyjnego betonu", charakterystycznym dla nowomowy lat 50., i przedstawia Gomulke i Moczara jako prekursorow demokratyzacji.
Stanislaw Ciosek, przytaczajacy anegdoty o swoim psie Pikusie, sprowadzal sdyskurs o zmianach politycznych do poziomy rozmowy w pralni.
Polacy zyja dzis w domu zbudowanym przez architektow "okraglego stolu." Z zewnatrz elewacja tego domu jawi sie okazale, wewnatrz panuje chaos. Podczas konferencji bezskutecznie poszukiwano planow jego budowy, starajac sie zachecic budowniczych do ujawnienia zasad konstrukcji i historii wznoszenia budynku. Byc moze te plany zostaly zniszczone lub nigdy w calosci nie zostaly przelane na papier. Byc moze byla to konstrukcja spontaniczna, a dzisiaj jest zbyt wczesnie jeszcze na jej ocene. Wszak sowa Minerwy wylatuje o zmierzchu.
Bronislaw Misztal,
J. Pawel Gieorgica
-------------------------------------------------------------------------------------------------
Przytoczylem to sprawozdanie z konferencji w calosci, jak otrzymalem posrednia droga w odpisie (dziekuje Pani Hani Ponieckiej), nie wplatajac w tekst zadnych komentarzy. Zamarkowalem jedynie kolorem czerwonym jeden akapit - ten utrzymany w trybie przypuszczalnym. Tekst powyzszego sprawozdania zamiescilem praktycznie po zakonczeniu calej dyskusji i po wyrazeniu swoich w przedmiocie "Okraglego Stolu" opinii.
Dlaczego to zrobilem? - Bo calosc moich opinii i rozwazan wlasnie koresponduje z owym zaznaczonym na czerwono tekstem artykulu. W odroznieniu jednak od autorow artykulu uwazam iz ten aspekt nie jest ani tak bardzo przypuszczalny, ani tak malo udokumentowany. Wystarczy chociazby uwaznie przeczytac co pisal w owych czasach "Time", rozwazyc co ujawnila w ostatnim dziesiecioleciu historia o glownych komunistycznych uczestnikach owego "porozumienia" i o sytuacji komunizmu w roku 1989, przyjrzec sie intencjom oraz spolecznym, politycznym i ekonomicznym skutkom porozumienia - aby owo "gdybanie" stalo sie znacznie bardziej oczywiste. No ale aby wyrobic sobie wlasna opinie - uwaznie przeczytajcie wszystkie materialy dostepne poprzez cztery nizej podane linki:
PART
"B" - DIRECT
CORRESPONDENCE WITH MR. BINKOWSKI
FEEDBACK &
SUPPLEMENTARY MATERIALS
Quoting the "Time"
- June 16, 1989
Quoting the "Time" - August
14, 1989
How We Lost Poland - written in 1996 by Radek Sikorski
Miroslaw M. Krupinski / 26.04.1999
Uwaga: Odpowiadam na
i publikuje wylacznie listy podpisane i ze sprawdzalnym adresem E-mail. W
uzasadnionych przypadkach sklonny jestem opublikowac, jako odpis lub fotokopie,
podpisany i wiarygodny list przeslany poczta. Przed przesylaniem korespondencji
uprzejmie prosze zapoznac sie z trescia deklaracji programowej (link nizej -
archiwum, numer 0). Kopiowanie zamieszczonych tu materialow celem dalszej
publikacji - wylacznie po uzyskaniu pisemnej zgody i z podaniem zrodla i
autora.
.
Wydawca - Miroslaw M. Krupinski
E-mail
strona domowa autora
"Znarowiony
Pegaz"
ph/fax: 61 08 9844 7124